mağdurun özel hayatına dair fotoğraf, video veya seslerin başkalarına gönderilmesi, yayınlanması veya paylaşılması suretiyle eişlenmektedir (TCK m.134). Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, facebook üzerinden video paylaşmak, twitterdan tweet atma veya whatsapp üzerinden mesaj atmak şeklinde internet üzerinden birbirinden farklı şekillerde ve çok çeşitli platformlar kullanılarak işlenebilir. Örneğin, bir kimsenin başka bir yerde yayınlanmamış özel hayat görüntülerini içeren fotoğrafları instagram üzerinden paylaşan kişi özel hayatın gizliliğini ifşa etme suçunu (TCK m.134/2) işlemiş olur.
Özel hayatın gizliliğini ihlal suçu; instagram, facebook, twitter, telegram, whatsapp vb. uygulamalar ve sosyal medya hesapları aracılığıyla işlendiği gibi e-mail (e-posta) göndermek gibi başka sayısız yöntemle de internet üzerinden işlenebilmektedir. İnternet ve sosyal medya üzerinden işlenen her türlü özel hayatın gizliliğini ihlal suçu TCK m.134 hükümleri gereği cezalandırılacaktır:
TCK m.134
(1) Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.
(2) Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.
İnternet Üzerinden Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunun Unsurları
Yargıtay’a göre özel hayat; kişinin sadece gözlerden uzakta, başkalarıyla paylaşmadığı, kapalı kapılar ardında, dört duvar arasındaki yaşantısı ve mahremiyetinden ibaret değil, herkesin bilmediği veya bilmemesi gereken, istenildiğinde başka kişilere açıklanabilen, tamamen kişiye özel hayat olayları ve bilgilerin tamamını içerir. Bu nedenle, kamuya açık alanda bulunulması, bu alandaki her görüntü veya sesin dinlenilmesine, izlenilmesine, kaydedilmesine, sürekli ve izinsiz olarak elde bulundurulmasına rıza gösterildiği anlamına gelmez. Kamuya açık alanda bulunulduğunda dahi, “kalabalığın içinde dikkat çekmezlik, tanınmazlık, bilinmezlik” prensibi geçerli olup, kamuya açık alandaki kişinin, gün içerisinde yaptıkları, gittiği yerler, kiminle niçin, nasıl, nerede ve ne zaman görüştüğü gibi hususları tespit etmek amacıyla sürekli denetim ve gözetim altına alınması sonucu elde edilmiş bilgileri ya da onun başkalarınca görülmesi ve bilinmesini istemeyeceği, özel yaşam alanına girdiğinde şüphe bulunmayan faaliyetleri özel hayat kapsamına dahildir; ancak, süreklilik içermeyen ve özel yaşam alanına dahil olmayan olay ve bilgiler ise bu kapsamda değerlendirilemez. Sonuç olarak, bir olay ya da bilginin, özel hayat kapsamına girip girmediği belirlenirken, kişinin toplum içindeki konumu, mesleği, görevi, kamuoyu tarafından tanınıp tanınmadığı, dışa yansıyan davranışları, rıza ve öngörüleri, sosyal ilişkileri, içinde bulunduğu fiziki çevrenin özellikleri, müdahalenin derecesi gibi ölçütler göz önüne alınmalıdır (Y12CD-K:2016/8242).
Örneğin, mağdurun özel hayat alanına girip izinsiz resim çekerek kaydetmek TCK m.134/1-ikinci cümle, internet üzerinden çektiği resimleri yayınlamak ise TCK m.134/2 hükümleri gereği cezalandırılacaktır.
Mağdurun sosyal medya uygulamasındaki şifresini kırarak herkese kapalı olan özel resimlerini gören fail ise TCK m.134/1 hükmü gereği cezalandırılacaktır.
İnternet veya sosyal medya araçları (youtube, instagram, twitter, facebook, whatsapp vb.) üzerinden görüşenlerden bir tarafın rızaya dayalı olarak cinsel içerikli sohbet, fotoğraf veya video paylaşması, diğer tarafın ise bu içerikleri kaydetmesi halinde özel hayatın gizliliğini ihlal suçu oluşmaz. Ancak, kaydedilen ses, fotoğraf veya videonun üçünçü kişilerle paylaşılması özel hayatının gizliliğini ifşa suçu (TCK 134/2) olarak kabul edilmektedir.
Özel hayat görüntüsü mahiyetinde olmayıp mağdurun günlük kıyafetleriyle çekilmiş fotoğraflarını sosyal medya üzerinden paylaşmak ise, günlük kıyafetlerle çekilmiş fotoğraflar kişisel veri olarak değerlendirildiğinden, TCK m.136’daki kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturur.
İnternetten Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Nasıl İşlenir?
İnternet ve sosyal medya üzerinden işlenen özel hayatın gizliğini ihlal suçuna örnekler vermek gerekirse;
• Fiziksel mahremiyetine ilişkin özel fotoğraflarını ve videolarını facebook adlı sosyal paylaşım sitesinde yayımlamak TCK m.134/2’deki özel hayatın gizliliğini ihlal/ifşa suçuna vücut verir.
• Beraberlikleri döneminde mağdur tarafından kendisine gönderilen mağdurun cinsel ve fiziksel mahremiyetine ilişkin çıplak fotoğraflarını, mağdurun annesine göndermesi ve farklı instagram hesaplarında yayımlaması biçiminde sübut bulan eylemlerinden dolayı, sanık, TCK m.43 hükümleri de uygulanmak suretiyle TCK m.134/2 hükümleri gereği cezalandırılmalıdır.
• Sanığın cep telefonununda inceleme yapılması sonucunda mağdurun ve kimlikleri tespit edilemeyen diğer kadınların arkalarından görüntülendiği toplam 6 adet video ile ikişerli halde birlikte yürüyen kadınların önden habersizce çekilmiş 2 adet fotoğrafı tespit edildiğinden, sanık TCK m.134/1 hükümleri gereği özel hayatın gizliliğini kayda almak suretiyle ihlal suçundan cezalandırılmalıdır.
• Kamuya açık alanda poz verip çekindikleri fotoğrafı, mağdurun eşine e-mail yoluyla gönderen fail TCK m.134/2 hükümleri gereği özel hayatın gizliliğini ifşa suçundan cezalandırılmalıdır.
İnternet ve sosyal medya üzerinden özel hyatın gizliliğini ihlal suçu şu şekillerde işlenebilir:
• Sosyal medya hesapları üzerinden paylaşım yapmak suretiyle,
• E-mail (e-posta) göndermek,
• Whatsapp/Telegram mesajları, Whatsapp/Telegram gruplarına gönderilen mesajlar,
• İnternet üzerinden yapılan konuşmalar veya görüntülü görüşmeler sırasında cinsel amaçlı sözler veya davranışlar sergilemek,
• İnstagram, twitter, facebook vb. sosyal medya hesaplarından DM (Direct Message) yoluyla mesajlaşma.
İnternetten Özel Hayatın Gizliliğini Suçu Şikayet ve Zamanaşımı
İnternet veya sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçu takibi şikayete bağlı suçlar arasındadır. Şikayet başvurusu olmadıkça savcılık resen soruşturma yapamaz. Şikayetten vazgeçme, kamu davasının düşmesi neticesine yol açar.
İnternet veya sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun olağan dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Fail hakkında, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 8 yıl içinde soruşturma başlatılmadığı takdirde suç dava zamanaşımına uğrar.
İnternet Üzerinden Özel Hayatın Gizliliğini Suçunda Uzlaştırma
Ceza hukukunda uzlaştırma, ceza soruşturması ve davasında tarafsız bir kimsenin arabuluculuğuyla uyuşmazlığın çözülmesi için suçun mağduru ve failinin iletişim kurduğu süreçtir (CMK md. 253/1).
İnternet veya sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, uzlaştırma kapsamında olan suçlardandır. Soruşturma neticesinde fail ile mağdur arasında uzlaştırma sürecinde uzlaşma sağlandığında savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar veririlir. Uzlaştırma sağlanamadığından savcılık tarafından iddianame düzenlenerek ceza davası açılır.
İnternetten Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanık hakkındaki hükmün açıklanmasının sonraya bırakılması, sanığın 5 yıl gözlenmesi ve sanık hakkında verilen hükmün bu süre boyunca hiçbir sonuç doğurmaması, sanığın bu sürede yeni bir suç işlememesi halinde hakkındaki davanın düşmesi olarak açıklanabilir.
İnternet ve sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir.
Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçunda Cezasının Ertelenmesi veya Adli Para Cezasına Çevrilmesi
Adli para cezası, işlenen bir suça karşılık hapis cezasıyla birlikte veya tek başına uygulanabilen bir yaptırım türüdür. İnternet ve sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezası 1 yıl veya altında olduğunda adli para cezasına çevrilebilir.
Cezanın ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden şartlı olarak vazgeçilmesidir. İnternet ve sosyal medya youyla özel hayatın gizliliğini ihlal suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi de mümkündür.
Görevli Mahkeme ve Yargılama Usulü
İnternetten veya sosyal medya üzerinden Özel Hayatın Gizliliğini İhlal suçu nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.
İnternet veya sosyal medya üzerinden Özel Hayatın Gizliliğini İhlal suçunda genel yargılama usulü uygulanmaktadır.
İnternetten Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu Nasıl İspatlanır?
Kimliği belli veya belirlenebilir hesaplar, cihazlar veya uygulamalar üzerinden yapılan özel hayatın gizliliğini ihlal fiillerinin ispatı kolaydır.
Failin tam olarak belirlenemediği hallerde bazı araştırmalar yapılması gerekmektedir. Failin sosyal medya hesabı üzerinden IP adresinin araştırılarak bulunması ve IP adresi üzerinden failin gerçek adresine ulaşabilmek en kolay yoldur. Ancak, twitter, instagram, facebook gibi şirketler kullanıcıların IP adreslerini soruşturma makamlarıyla paylaşmamaktadır. Ancak, hesabın kime ait olduğu bazı verilerle ortaya konulabiliyorsa ilgilinin cezai sorumluluğu doğmaktadır.
Özellikle sosyal medya hesabı ile ilgili kolluk tarafından açık kaynak araştırması yapılarak şüphelilerin kimlik bilgilerinin kolluk marifeti ile tespitinin sağlanması uygulanan genel bir yöntemdir.
Polis, bu tarz suçların faillerini sosyal medya hesapları üzerinde araştırmalar yaparak bulmaya çalışmaktadır. Sosyal medya hesapları üzerinde el ettiği dataları emniyette bulunan datalar ile kıyaslayarak faili bulmaya çalışmaktadır. Örneğin, sosyal medya hesaplarına kaydedilen cep telefonlarının belli hanelerine ulaşılabilmektedir. Yer, zaman ve sosyal medya hesabından elde edilen diğer bilgiler kullanılarak elde edilen birkaç haneli cep telefonunun kime ait olduğu bulunmaya çalışılmaktadır.
Bazı durumlarda polis suçun faili olup olmadığı tam olarak tespit edilemeyen bazı kişilere ulaşmaktadır. Bu durumda, şüpheli bu şahısların bilgisayar, tablet ve cep telefonlarına el konularak bu materyallar üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak fail tespit edilmeye çalışılmaktadır. İnternet veya sosyal medya üzerinden cinsel taciz suçu, çoğu zaman bilişim sistemleri kullanılarak işlendiğinden cep telefonu, tablet, laptop, masaüstü bilgisayarı vb. materyaller de önemli delil elde etme araçları olabilmektedir.
